آخرین خبرها
خانه » اخبارعمومی » همه معضلات شهر

همه معضلات شهر

Tehran-03

در کشور ما مسائل شهرسازی از ابعاد مختلفی نظیر بعد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیستم حمل و نقل و شبکه های ترافیکی، موضوعات عمومی، نحوه اداره امور شهرها و… قابل بررسی هستند.

بحث شهرنشینی و شهرسازی در ایران به طور جدی در دهه ۴۰ مطرح شد. بعد از دهه ۲۰ قوانین مختلفی راجع به توسعه معابر شهری مطرح و در سال ۱۳۳۴ اولین قانون شهرسازی وضع شد. در دهه ۴۰ طرح های جامع توسعه و عمران شهری تدوین و در دهه ۵۰ قوانینی نظیر قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی یا قانون تغییر نام وزارت راه به وزارت مسکن و شهرسازی تصویب شد.

بر این اساس، اگرچه از دیدگاه کارشناسان در مقایسه با دنیا بحث شهرسازی در کشور به شکل فنی سابقه زیادی ندارد اما در عوض نرخ رشد جمعیت شهرنشین یعنی جمعیت ساکن در شهرهای ما تقریبا با معدل سطح جمعیت شهرنشین در دنیا برابری می کند.

 

انسان، فضا و فعالیت؛ سه قلمرو شهرسازی

شهر از دو بخش اساسی یعنی کالبدی و مادی و بخش روحی و غیرمادی تشکیل شده است. قلمرو دانش شهرسازی با سه موضوع اساسی انسان، فضا و فعالیت سر و کار دارد. ترکیب این سه مورد با هم، موضوع دانش شهرسازی را تشکیل می دهد که بخشی از آنها شامل همان فضاهای شهری و کالبدی است که یکی از قلمروهای شهرسازی است.

حال این پرسش مطرح است که شهرهای کشور ما تا کنون بر چه اساس و پایه ای توسعه یافته اند و در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارند؟

به گزارش خبرنگار «صما»، یک کارشناس شهرسازی ضمن تایید مطالب فوق گفت: برای توسعه مناسب شهری در شهرها، هر سه بعد انسان، فضا و فعالیت باید همزمان در کنار هم رشد کنند اما آنچه که اکنون در شهرهای کشور ما با نام توسعه اتفاق می افتد، رشد است و رشد با توسعه فرق دارد چون رشد ابعاد وجودی شهر را شامل نمی شود و بیشتر جنبه های کمّی و نه کیفی را در بر می گیرد.

محمدتقی تقی زاده در ادامه افزود: در حال حاضر آنچه ما در شهرسازی دچارش هستیم، این است که کیفیت زندگی برای انسان ها، به عنوان یکی از سه قلمرو مذکور، مناسب نیست و احساس آرامش و آسایش در شهروندان برقرار نمی شود. هرچند شاید مردم آسایش داشته باشند اما آرامش به مفهوم کیفی و معنویِ آن ندارند. محدوده کالبدی شهرها و جمعیت آنها افزایش می یابد ولی این رشد کمی است و هرچند این موضوع به عنوان ابزار کار شهرسازی لازم است اما شامل همه موارد نمی شود.

 

رشد شهرهای ما کمّی است

به گفته وی متاسفانه چه در حوزه فنی و حرفه ای و چه در حوزه مدیریتی که در راس آنها دولت و وزارت راه و شهرسازی و شورای عالی معماری و شهرسازی قرار دارند، بیشتر با رشد کمّیِ مقوله شهرسازی سروکار دارند، در حالی که برای تحقق توسعه شهری، شهرسازی باید در همه ابعاد و در بعد کیفی نیز مورد توجه قرار گیرد.

تقی زاده تشریح کرد: توسعه سه مشخصه دارد. اولا باید منشا درونی داشته باشد. ثانیا موزون و متوازن باشد و در کنار رشد کالبدی شهر، به رشد اقتصادی آن نیز از نظر ایجاد اشتغال و امکانات اجتماعی و رفاهی مردم و مسائلی مثل احیای بافت های فرسوده پرداخته شود و ثالثا اینکه یکنواخت باشد.

 

معضل جدی،نبود سرزندگی در بافت های شهری

در اینجا این مسئله مطرح است که در کشور ما تا چه حد به استانداردهای شهرسازی دنیا توجه می شود؟

عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان تهران در این خصوص گفت: ما نمی توانیم موارد مشابه شهرسازی در دنیا را اجرا کنیم. در دهه های قبل یکی از اشکالات ما این بود که بسیاری از این موارد را کپی برداری کردیم، با این تصور که نگاه های فنی و کمّی کافی است اما ما شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خاص خود را داریم.

وی افزود: یکی دیگر از مشکلات ما، نارسا بودن قوانین و مقررات شهرسازی است. یعنی با گذشت حدود ۵ دهه از تصویب این قوانین ما هنوز طبق آنها شهرها را اداره می کنیم. در حالی که نسبت جمعیت شهرنشینی کشور در آن سال ها ۳۰ درصد بود و حتی به نیمی از جمعیت شهرنشین فعلی نمی رسید. پس معلوم است که چندان نمی توانیم موضوعات شهرسازی را اجرایی کنیم.

 

فقدان نظام برنامه ریزی ارتباطی

به گفته تقی زاده یکی از موضوعاتی که روند شهرسازی دنیا تجربه کرده و آن را طی می کند، «نظام برنامه ریزی ارتباطی یا مشارکتی» است. یعنی مردم باید در برنامه توسعه شهری نقش جدی و نه سمبلیک ایفا کنند. در ایران چنین مسائلی را نمی بینیم و لذا بسیاری از مسائل در نظام برنامه ریزی شهری ما با معضلات متعددی مواجه است.

بر اساس اظهارات این کارشناس شهرسازی، بحث های کالبدی چون نمود عینی دارد، بیشتر به چشم می آید اما امروزه مباحث شهرسازی در دنیا فقط شامل این موارد نیست. معضل بسیار جدی و نگران کننده در فضای کالبدی شهرهای ما نبود سرزندگی درون بافت های شهری است؛ شهروندان احساس آرامش و آسایش نمی کنند و دچار نوعی از خودبیگانگی، سرگشتگی و افسردگی شده اند. اما از آنجا که امواج این موضوعات چندان پیدا و ملموس نیست، حتی متخصصان امر کمتر به این موضوع می پردازند.

 

فروش تراکم به یک فرهنگ تبدیل شده است

به گزارش خبرنگار ما در همین رابطه عضو جامعه مهندسان شهرساز ایران نیز با بیان اینکه مهمترین معضل شهرسازی عدم اجرای طرح های توسعه شهری است، گفت: کاربری ها و ضوابط شهرها باید براساس طرح های توسعه شهری شکل بگیرد ولی در عمل می بینیم که کاربری ها در کمیسیون ماده ۵ تغییر می کند و حجم ساخت و سازها بیش از آنچه در ضوابط پیش بینی شده است، انجام می گیرد که به معنای فروش تراکم است.

شیرزاد یزدانی با ابراز تاسف از اینکه امروز فروش تراکم در تمام شهرهای کشور به یک فرهنگ تبدیل شده است، افزود: در نتیجه این رویکرد، بار اضافی به شهرها وارد شده که در نهایت منجر به بروز مسائل و مشکلات ترافیکی و زیربنایی و فشار آمدن بر زیرساخت های شهری مثل آب، برق، فاضلاب و… شده است.

 

نگاه درآمدی به طرح های توسعه شهری

این کارشناس شهرسازی همچنین تصریح کرد: علت عمده این معضل، نگاه درآمدی به طرح های توسعه شهری است. یعنی مدیریت شهری به جای اجرای طرح ها و شبکه ها بر مبنای ضوابط، بیشتر به دنبال تغییر آنها است. مثلا  برای کسب درآمد، کاربری ها را از فضای سبز به کاربری های انتفاعی تغییر می دهند یا تراکم فروشی می کنند، بدون اینکه خدمات مورد نیاز را پیش بینی کنند. در نهایت چنین مسائلی منجر به بروز مشکلات شهری نظیر ترافیک، آلودگی هوا و… می شود که مهمترین آسیب آن، تضییع حقوق شهروندان است و این مسائل بیشتر در کلان شهرها و مراکز استانی نمود پیدا می کند.

به گفته وی، در اولین گام برای بهبود وضعیت شهرسازی، شهرداری ها باید به دنبال ایجاد منابع پایدار درآمدی باشند و تا زمانی که درآمد شهرداری ها متکی بر عوارض حاصل از صدور پروانه ساختمانی یا فروش تراکم باشد، این معضلات پابرجاست.

یزدانی بخشی از منابع پایدار درآمدی شهرداری ها را از محل عوارض قانونی بابت سرانه خدماتی و… دانست و خاطرنشان کرد: ضمنا شهرداری ها می توانند ارزش افزوده را نه از طریق فروش تراکم بلکه از طریق طرح های جامع کسب کنند. همچنین حدود ۵۰ ردیف درآمدی برای شهرداری ها تعریف شده که این ردیف های درآمدی اجرایی نشده و با اجرای آنها بخشی از مشکلات درآمدی شهرداری ها حل خواهد شد.

منبع: شبکه اطلاع رسانی صما

جوابی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.